Copilot in Power BI: wat het kan met jouw model, en wat niet

Copilot in Power BI beantwoordt vragen in gewone taal op basis van je eigen semantische model, binnen de Microsoft-omgeving van je organisatie. “Waarom daalde de marge in juni?” wordt dan een antwoord met een grafiek. Daarvoor is een betaalde Fabric-capaciteit nodig. De kwaliteit van de antwoorden hangt bijna helemaal af van het model: duidelijke namen, beschrijvingen en goede measures.

In dit artikel lees je wat Copilot kan, wat het vraagt, wat het niet kan, en hoe je je model voorbereidt. Wat een semantisch model is, staat in de gids over het Power BI-datamodel.

Wat Copilot doet

Copilot is de AI-assistent van Microsoft, en in Power BI werkt hij met je gegevens. Drie dingen doet hij.

1. Vragen beantwoorden. Je typt een vraag, Copilot zoekt in het model de juiste tabellen en measures, en geeft een antwoord, vaak met een grafiek.
2. Samenvatten. Een samenvatting van wat een rapportpagina laat zien, in een paar zinnen.
3. Helpen bouwen. Een voorstel voor een rapportpagina, of hulp bij het schrijven van een measure in DAX.

Het belangrijkste woord is “model”. Copilot rekent niet zelf met ruwe gegevens. Hij gebruikt de tabellen, relaties en measures die al in het semantische model staan.

Een voorbeeld

Stel dat de directeur van Noordkade Techniek, het fictieve installatiebedrijf uit de demo, vraagt waarom de marge in juni daalde.

Een goed antwoord gebruikt de measure Brutomarge %, vergelijkt met de begroting en splitst uit naar kostenplaats. De getallen kloppen, omdat ze uit dezelfde measures komen als het maandrapport: de totale marge in juni is 49,5 procent, en bij utiliteit ligt de kostprijs 127.934 euro boven de begroting.

Wat Copilot niet weet, is waarom. Dat het om meerwerk op één project gaat, staat in het grootboek, maar of het aan de klant wordt doorberekend, weet alleen de projectleider. Copilot helpt zoeken. De toelichting blijft mensenwerk.

Wat het vraagt

• Een betaalde Fabric-capaciteit. Copilot werkt niet met alleen Pro-licenties. Controleer de actuele voorwaarden bij Microsoft, want die veranderen regelmatig.
• Een beheerder die het aanzet. In de instellingen van de organisatie bepaalt de beheerder of Copilot gebruikt mag worden, en door wie.
• Een goed model. Dit is het onderdeel dat je zelf in de hand hebt, en dat het meeste verschil maakt.

Waarom het model de kwaliteit bepaalt

Copilot leest je model zoals een nieuwe collega dat zou doen. Hij ziet de namen van tabellen, kolommen en measures, en de beschrijvingen die je erbij hebt gezet.

Heet een measure “Measure 12”, dan kan Copilot er weinig mee. Heet hij “Brutomarge %”, met een beschrijving van wat er in de kostprijs zit, dan wel. Staan de berekeningen in de visuals in plaats van in het model, dan ziet Copilot ze niet. En een model met één grote platte tabel geeft Copilot weinig houvast om op kostenplaats of rubriek te zoeken.

Een goed model is dus ook de voorbereiding op AI. Het werk dat je doet voor betrouwbare rapporten, doe je meteen voor betere Copilot-antwoorden.

Zo bereid je je model voor

1. Geef alles een begrijpelijke naam. Tabellen, kolommen en measures in gewone taal, zoals je collega’s ze noemen. “Kostenplaats”, niet “dim_kpl”.
2. Schrijf een beschrijving bij elke belangrijke measure. Eén of twee zinnen, uit je KPI-woordenboek. Wat telt mee, en wat niet?
3. Zet alle berekeningen in measures. Niet in visuals of losse filters. Wat niet in het model staat, kan Copilot niet gebruiken.
4. Verberg wat niet nodig is. Technische kolommen en hulptabellen verberg je. Dan zoekt Copilot niet in kolommen die er niet toe doen.
5. Test met echte vragen. Stel de vragen die de directie stelt, en controleer de antwoorden tegen het maandrapport.

Wat het niet kan

• Een slecht model goedmaken. Twee measures voor omzet met een andere berekening blijven twee getallen. Copilot kiest er een, en je weet niet welke.
• Definities raden. Wat niet in een naam of beschrijving staat, weet Copilot niet. “Omzet” kan voor hem gefactureerd of gerealiseerd zijn.
• Verantwoordelijkheid nemen. Een antwoord van Copilot is een hulpmiddel, geen besluit. Controleer het, zeker bij cijfers die naar de directie of de bank gaan.

Vragen die goed werken

Copilot werkt het best met vragen die aansluiten op wat er in het model staat. Een paar voorbeelden voor een financieel model.

• “Wat was de brutomarge per kostenplaats in juni, vergeleken met de begroting?”
• “Welke rubrieken wijken tot en met augustus het meest af van de begroting?”
• “Laat de omzet per maand zien voor dit jaar en vorig jaar.”
• “Vat deze pagina samen in drie zinnen.”

Vragen die slecht werken, gaan over iets wat niet in het model staat. “Waarom heeft de klant niet betaald?” of “Wat gaat de omzet volgend jaar doen?” kan Copilot niet beantwoorden zonder gegevens daarover.

Copilot en de toelichting

Het is verleidelijk om Copilot de toelichting bij de maandcijfers te laten schrijven. Een samenvatting van wat er afwijkt, kan helpen als eerste opzet. Maar een goede toelichting noemt de oorzaak, en die staat zelden in het model. Gebruik Copilot om de afwijkingen te vinden, en laat de mensen die het weten de oorzaak opschrijven.

Een werkwijze die goed past: laat Copilot de drie grootste afwijkingen van de maand noemen, controleer ze in het rapport, en vraag de budgethouders om één zin per afwijking. Zo helpt Copilot bij het zoeken, en komt de verklaring van wie het weet.

Data en privacy

Copilot werkt binnen de Microsoft-omgeving van je organisatie, met de rechten die al in het model staan. Wie een afdeling niet mag zien, krijgt ook van Copilot geen antwoord over die afdeling. Bespreek met je beheerder waar de gegevens worden verwerkt en wie Copilot mag gebruiken, en leg dat vast voordat je begint.

Wat ik vaak zie misgaan

• Beginnen met Copilot. Eerst AI aanzetten, dan ontdekken dat de antwoorden niet kloppen. Begin met het model.
• Technische namen. Een model met namen die alleen de bouwer begrijpt. Voor collega’s lastig, voor Copilot nog lastiger.
• Antwoorden niet controleren. Een overtuigend geschreven antwoord is nog geen juist antwoord. Vergelijk met het rapport.

Wat je nu kunt doen

1. Lees de namen in je model alsof je een nieuwe collega bent. Begrijp je ze zonder uitleg?
2. Schrijf beschrijvingen bij je vijf belangrijkste measures. Het kost een kwartier.
3. Vraag je beheerder of jullie een Fabric-capaciteit hebben en of Copilot aan staat. Wil je sparren over de vraag of het voor jullie zin heeft? Plan 30 minuten.